تربیت کودکان بیش فعال دغدغه بسیاری از پدر و مادرهایی است که هر روز با بیقراری، حواسپرتی و رفتارهای ناگهانی فرزندشان روبهرو هستند؛ وقتی نظم خانه به هم میریزد و ارتباط با کودک سخت میشود والدین به دنبال راهی بدون فشار و درگیری هستند تا آرامش را به زندگی برگردانند. پس شناخت درست ویژگیهای این کودکان اولین گام برای ساختن رابطهای سالم و موثر است. در این مقاله یاد بررسی میکنیم تا چگونه با درک نیازهای روحی و رفتاری کودک، مسیر رشد او را هموار کنید و به جای خستگی و ناامیدی، حس رضایت و آرامش را تجربه نمایید.
بهترین روش تربیت کودکان بیش فعال
تربیت کودکان بیشفعال نیاز به درک عمیق، صبر و روشهای آگاهانه دارد چون این کودکان رفتارهای متفاوتتری نسبت به همسالان خود نشان میدهند. اگر والدین با شیوه درست برخورد آشنا باشند، میتوانند به جای تنش و خستگی، مسیر رشد کودک را هموارتر کنند. از جمله مناسبترین روشهای تربیتی عبارتند از:
برنامهریزی منظم روزانه
داشتن برنامه مشخص باعث شده تا کودک احساس امنیت داشته باشد و بداند هر کار چه زمانی انجام میشود. در واقع نظم در ساعت خواب، وعدههای غذایی و زمان بازی، آشفتگی ذهنی کودک را کم میکند به همین دلیل برنامهها باید ساده و قابل فهم باشند همچنین تکرار روزانه به کودک کمک میکند الگو بگیرد.
دستورهای کوتاه و روشن
کودکان بیشفعال با جملههای طولانی گیج میشوند، بهتر است خواستهها به صورت کوتاه، واضح و مرحلهای بیان شودو بهجای چند دستور همزمان، هر بار یک درخواست مطرح شود. این کار احتمال انجام درست را بالا میبرد علاوه بر آن ارتباط چشمی هم هنگام صحبت هم تاثیر زیادی دارد.
تشویق رفتارهای مناسب
توجه به رفتارهای خوب کودک باعث تکرار آنها میشود در واقع تشویق میتواند کلامی، عاطفی یا پاداشهای کوچک باشد پس مهم است کودک بداند دقیقا بابت چه رفتاری مورد توجه قرار گرفته است. در واقع این کار اعتمادبهنفس کودک را زیاد کرده و تمرکز بر نکات مثبت نتیجههای چشمگیری دارد.
تخلیه انرژی با فعالیت بدنی
کودکان بیشفعال انرژی زیادی دارند که باید بهدرستی تخلیه شود به همین دلیل بازیهای پرتحرک و ورزش منظم کمک میکند آرامتر شوند همچنین فعالیت بدنی تمرکز را هم تقویت میکند. هر روز زمانی برای حرکت آزاد کودک در نظر بگیرید این موضوع باعث میشود تا بعد از فعالیت، انجام تکالیف راحت باشد.
کنترل عوامل حواسپرتی
محیط خانه باید تا حد ممکن آرام و ساده باشد چرا که تلویزیون، موبایل و سر و صدای اضافی تمرکز کودک را کاهش میدهد به همین دلیل بهتر است فضای مشخصی برای انجام تکلیف در نظر گرفته شود تا از این طریق بتوان ذهن کودک را آرامتر کرد.
آموزش خودکنترلی
کودک باید یاد بگیرد احساساتش را بشناسد و بیان کند تمرین نفس عمیق، شمارش و مکث کوتاه در زمان عصبانیت بسیار کمککننده است با بازی میتوان این مهارت را آموزش داد همچنین کودک یاد میگیرد قبل از واکنش فکر کند، این مهارت در آینده بسیار ارزشمند خواهد بود.
ثبات در قوانین خانه
قوانین خانه باید روشن و پایدار باشند، تغییر مداوم قانون کودک را سردرگم میکند علاوه بر آن پیامدها باید منطقی و قابل فهم باشنددر واقع ثبات باعث احساس امنیت در کودک میشود.
همکاری با مدرسه
اطلاع معلم از شرایط کودک بسیار مهم است، ارتباط منظم والدین با مدرسه به پیشرفت کودک کمک میکند علاوه بر آن هماهنگی روشهای خانه و کلاس نتیجه بهتری میدهد تا معلم هم بتواند محیط آموزشی را متناسب کند، توجه داشته باشید که این کار همکاری فشار روانی کودک را هم کاهش میدهد.
تقویت اعتمادبهنفس
تمرکز بر تواناییهای کودک به او حس ارزشمندی میدهد و نباید اون را با کودکان دیگر مقایسه کرد چرا که این موضوع به کودک آسیب میزند، در واقع کودک وقتی احساس کند پذیرفته شده، رفتار بهتری نشان میدهد.
کمک گرفتن از متخصص
وقتی رفتارها شدید یا کنترلناپذیر هستند مراجعه بهترین مرکز کاردرمانی ضروری است، روانشناس کودک میتواند راهکارهای حرفهای ارائه دهد گاهی نیاز به رفتاردرمانی یا برنامههای حمایتی وجود دارد توجه داشته باید که اقدام زودهنگام نتیجه بهتری را هم به همراه دارد.
بیشتر بخوانید: کاردرمانی بیش فعالی در اهواز
تاثیر تشویق در تربیت کودک بیش فعال
تشویق در تربیت کودک بیشفعال اهمیت ویژهای دارد، زیرا این کودکان بیشتر از دیگران به توجه و تایید نیاز دارند. وقتی رفتار درست کودک بلافاصله دیده و تحسین میشود، او ارتباط مثبتی بین رفتار و احساس خوب برقرار میکند و انگیزه پیدا میکند رفتارهای مطلوب را تکرار کند. تشویق شامل کلمات محبتآمیز، لبخند، لمس آرام و قدردانی دقیق از کاری است که کودک انجام داده است.
این شیوه نه تنها اعتمادبهنفس کودک را افزایش میدهد، بلکه فضا را آرامتر کرده و از پرخاشگری و لجبازی جلوگیری میکند. تمرکز بر رفتارهای مثبت به کودک حس ارزشمندی میدهد و همکاری او در خانه و مدرسه بیشتر میشود. در واقع تشویق هدفمند ابزار موثری برای شکلدهی رفتارهای مناسب و کاهش رفتارهای ناسازگار در کودکان بیشفعال است.
رایجترین اشتباهات در تربیت کودکان بیش فعال
تربیت کودکان بیشفعال چالشبرانگیز است و والدین گاهی بدون آگاهی مرتکب اشتباهاتی میشوند که روند تربیت را دشوارتر میکند پس شناخت این اشتباهات و جلوگیری از آنها به ایجاد رابطهای مثبت و موثر با کودک کمک میکند.
- تمرکز بیش از حد بر خطاها و سرزنش مداوم
- اعمال تنبیه شدید یا خشونتآمیز
- تغییر مداوم قوانین و نداشتن ثبات
- مقایسه کودک با دیگران یا همسالان
- انتظارات غیرواقعی از تواناییهای کودک
- نادیده گرفتن اهمیت بازی و فعالیت بدنی
- بیتوجهی به نیازهای هیجانی و احساسی کودک
- عدم همکاری با مدرسه و معلم برای هماهنگی تربیتی
- کم کردن یا حذف تشویق و بازخورد مثبت
- بیتوجهی به زمانبندی منظم برای خواب، غذا و تکالیف
بیشتر بخوانید: بهترین رژیم غذایی برای کودکان بیش فعال
تنبیه کردن کودک بیش فعال موثر است؟
تنبیه کردن کودک بیشفعال راهحل موثری برای اصلاح رفتار نیست، زیرا این کودکان در کنترل تکانهها و تنظیم هیجان مشکل دارند و تنبیه باعث بهتر شدن این تواناییها نمیشود. در بسیاری از موارد تنبیه فقط ترس، اضطراب یا لجبازی را در کودک افزایش میدهد و رابطه عاطفی بین والد و فرزند را تضعیف میکند همچنین کودک رفتار نادرست را ترک نکرده بلکه فقط یاد میگیرد آن را پنهان کند.
پس به جای تنبیه، تمرکز بر آموزش رفتار درست و ایجاد پیامدهای منطقی نتیجه بهتری دارد، وقتی کودک بداند هر رفتار چه نتیجهای دارد کمکم مسئولیت اعمال خود را میپذیرد. برخورد آرام، گفتوگوی ساده درباره اشتباه و تاکید بر اصلاح رفتار به کودک کمک میکند احساس امنیت کند و همکاری بیشتری نشان دهد. این روشها اثر ماندگارتری نسبت به تنبیه دارند.
در نهایت…
تربیت کودکان بیشفعال نیازمند صبر، آگاهی و روشهای عملی است که هم رفتار کودک را اصلاح کند و هم روابط والدین و فرزند را تقویت نماید. برنامه منظم، تشویق هدفمند، فعالیت بدنی، آموزش مهارتهای هیجانی و همکاری با مدرسه، ستونهای اصلی تربیت موثر هستند. با پرهیز از تنبیه شدید و تمرکز بر رفتارهای مثبت، والدین میتوانند محیطی آرام و حمایتکننده برای رشد و پیشرفت کودک فراهم کنند.
