رفتار با کودکان بیش فعال در مدرسه چالشی است که اگر درست مدیریت نشود هم یادگیری دانشآموز و هم آرامش کلاس را تحت تاثیر قرار میدهد. در واقع کودک بیشفعال با بیقراری، حواسپرتی و واکنشهای سریع شناخته میشود و این ویژگیها گاهی باعث سوءتفاهم و برخوردهای نادرست میشود، در حالی که با شناخت دقیق این کودکان و انتخاب برخورد مناسب، میتوان فضای کلاس را به محیطی ایمن و حمایتکننده تبدیل کرد. در این مقاله به معلمان و والدین کمک میکنیم رفتار کودک را بهتر درک کرده و مسیر آموزش را هموارتر کنند.
بیشفعالی در مدرسه چه نشانههایی دارد؟
بیشفعالی در مدرسه به صورت رفتارهایی دیده میشود که با نظم کلاس و روند طبیعی آموزش هماهنگ نیست. این کودکان اغلب بدون قصد قبلی تمرکز خود را از دست میدهند و رفتارهایی نشان میدهند که به اشتباه به عنوان بیادبی یا بیتوجهی تعبیر میشود. از مهمتر علائم آن عبارتند از:
- بیقراری مداوم و ناتوانی در نشستن طولانیمدت روی صندلی
- صحبت کردن زیاد و پریدن وسط حرف دیگران
- حواسپرتی شدید نسبت به صداها و اتفاقات اطراف
- فراموش کردن تکالیف و وسایل درسی
- ناتوانی در تمام کردن کارها و تمرینها
- شتابزدگی در پاسخ دادن بدون فکر کردن
- بینظمی در دفتر، کیف و وسایل
- مشکل در رعایت نوبت و قوانین کلاس
- نوسان خلقی و زود عصبانی شدن
بیش فعالی بر روی پیشرفت تحصیلی کودکان هم تاثیر میگذارد؟
بله، بیشفعالی به طور مستقیم بر پیشرفت تحصیلی کودک اثر میگذارد در واقع این کودکان در تمرکز پایدار، پیروی از دستورالعملها و انجام کامل تکالیف با مشکل مواجه هستند به همین دلیل حواسپرتی مداوم باعث شده تا بخشی از مطالب آموزشی را از دست بدهند و در نتیجه یادگیری آنها سطحی یا ناقص باشد.
همچنین رفتارهای تکانشی هم شاید منجر به اشتباههای مکرر در امتحانها شود، حتی زمانی که کودک مطلب را بلد است از همین رو اگر این موضوع به موقع مدیریت نشود اعتماد به نفس تحصیلی کودک را کاهش داده و او را نسبت به درس بیانگیزه میکند، اما با حمایت درست خانواده، آموزش مناسب معلم و در صورت نیاز مداخله تخصصی، میتوان این اثرات را تا حد زیادی کنترل و مسیر پیشرفت تحصیلی را هموار کرد.
بیشتر بخوانید: تربیت کودکان بیش فعال
چگونه محیط کلاس را برای کودک بیشفعال مناسب کنیم؟
برای مناسبسازی محیط کلاس برای کودک بیشفعال باید فضا به گونهای تنظیم شود که میزان حواسپرتی کاهش پیدا کند و تمرکز کودک تقویت شود. این کار با چند تغییر ساده اما هدفمند امکانپذیر است و میتواند هم به یادگیری بهتر کودک و هم به آرامش کل کلاس کمک کند.
- نشاندن کودک در ردیف جلو و دور از پنجره، در و سر و صدای بیرون
- سادهسازی فضای اطراف میز دانشآموز و حذف وسایل اضافی
- استفاده از برنامه روزانه مشخص و قابل دیدن در کلاس
- تقسیم تکالیف بزرگ به بخشهای کوتاه و قابل انجام
- ایجاد زمانهای کوتاه برای حرکت و تخلیه انرژی
- استفاده از روشهای آموزشی دیداری و عملی در کنار گفتار
- تشویق سریع رفتارهای درست به جای تمرکز روی اشتباهها
- تعیین قوانین واضح و قابل فهم برای کل کلاس
- برقراری ارتباط چشمی هنگام توضیح درس
- همکاری مداوم با والدین برای هماهنگی آموزشی
راههای مدیریت رفتار کودکان در مدرسه
با توجه به تمامی موارد ذکر شده مدیریت رفتار کودکان در مدرسه نقش مهمی در ایجاد فضای آرام و موثر برای یادگیری دارد و اگر با آگاهی و صبوری انجام شود، میتواند بسیاری از مشکلات رفتاری را کاهش دهد و ارتباط معلم و دانشآموز را بهبود ببخشد. راههای موثر برای مدیریت رفتار کودکان در مدرسه شامل موارد زیر است:
- تعیین قوانین ساده، روشن و قابل اجرا از ابتدای سال تحصیلی
- تکرار منظم قوانین و یادآوری محترمانه آنها
- تشویق فوری رفتارهای درست به جای تمرکز بر خطاها
- استفاده از پیامدهای منطقی به جای تنبیههای شدید
- حفظ آرامش معلم در برخورد با رفتار نادرست
- شناخت تفاوتهای فردی کودکان و در نظر گرفتن شرایط آنها
- ایجاد ارتباط صمیمی و محترمانه با دانشآموزان
- دادن مسئولیتهای کوچک برای تقویت حس ارزشمند
- استفاده از روشهای متنوع آموزشی برای جلوگیری از بیحوصلگی
- همکاری با والدین و مشاور مدرسه در صورت تداوم مشکل
نقش والدین در کنترل بیش فعالی کودکان
نقش والدین در کنترل بیشفعالی کودکان بسیار تعیینکننده است، زیرا بخش بزرگی از رفتارهای کودک در محیط خانه شکل میگیرد. والدینی که با صبر، آگاهی و ثبات رفتاری با کودک برخورد میکنند، میتوانند به او کمک کنند هیجانات خود را بهتر مدیریت کند و قدرت تمرکز او افزایش یابد. ایجاد برنامه منظم برای خواب، تغذیه و انجام تکالیف، محیطی قابل پیشبینی برای کودک فراهم میکند که باعث کاهش بیقراری میشود.
همچنین تشویق رفتارهای درست، پرهیز از تنبیههای شدید و مقایسه نکردن کودک با دیگران نقش مهمی در تقویت اعتماد به نفس او دارد. با توجه به تمامی موارد ذکر شده همکاری مداوم با مدرسه و مراجعه به بهترین مرکز کاردرمانی در اهواز به والدین کمک میکند مسیر رشد و یادگیری کودک را هموارتر کنند.
در نهایت…
در برخورد با کودک بیشفعال، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد نگاه آگاهانه و صبورانه است، زمانی که معلم و والدین با درک درست از شرایط کودک عمل کنند، بسیاری از رفتارهای چالشبرانگیز قابل کنترل میشود. محیط آموزشی مناسب، قوانین مشخص، تشویق بهموقع و ارتباط سازنده، مسیر رشد کودک را هموار میکند. توجه داشته باشید که بیشفعالی پایان راه یادگیری نیست بلکه باید با شیوهای متفاوت در آموزش و تربیت درست تواناییهای کودک را شکوفا کرد.
