اختلال اوتیسم یکی از اختلالات عصبیـرشدی است که در سالهای ابتدایی زندگی کودک ظاهر میشود و بر نحوه ارتباط، تعامل اجتماعی و رفتار او تاثیر میگذارد. این اختلال بهصورت یک طیف شناخته میشود، به این معنا که شدت علائم و نوع بروز آن در هر فرد متفاوت است پس شناخت زودهنگام اختلال اوتیسم و آگاهی خانوادهها نقش مهمی در بهبود مهارتهای ارتباطی، رفتاری و افزایش کیفیت زندگی کودکان مبتلا دارد و میتواند مسیر درمان و توانبخشی را هدفمند کند.
چه عواملی سبب بروز اوتیسم می شود؟
اوتیسم یک اختلال پیچیده عصبی-رشدی است که علت دقیق و واحدی برای آن مشخص نشده است. با این حال، تحقیقات نشان میدهد ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز اختلال طیف اوتیسم نقش دارند و افزایش آمار تشخیص نیز تا حدی به پیشرفت علم پزشکی مربوط میشود. از مهمترین عوامل بروز این اختلال عبارتند از:
- عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی اوتیسم
- داشتن خواهر یا برادر مبتلا به اوتیسم
- دوقلوهای همسان (احتمال ابتلای بالا در صورت ابتلای یکی از دوقلوها)
- تأثیر عوامل محیطی بر ژنهای جنین در دوران بارداری
- قرار گرفتن مادر در معرض آلایندهها و سموم محیطی
- بیماریهای مادر در دوران بارداری
- مشکلات دوران بارداری و زایمان
- وزن کم نوزاد هنگام تولد
- سن بالای والدین در زمان لقاح
- تشخیص دقیقتر و آگاهی بیشتر پزشکان در سالهای اخیر
علائم اوتیسم در کودکان
علائم اوتیسم در برخی کودکان قبل از ۱۲ ماهگی پدیدار می شود. در برخی دیگر به نظر می رسد که رشد طبیعی دارند و به ناگاه در حدود ۱۸ تا ۲۴ ماهگی پسرفت میکنند. به دلایل کاملاً نامشخص نرخ ابتلای پسرها ۴ برابر دختران است. مهمترین علائم اوتیسم در کودکان به شرح زیر است:
ناتوانی در تعامل اجتماعی
بارزترین نشانه ابتلای کودک به اوتیسم، ناتوانی آنها در تعامل اجتماعی است. نوزادان و کودکان به لبخند، بازی های صوتی یا سایر محرک ها و فعالیت های اطراف خود پاسخ نمی دهند. کودکان مبتلا به اتیسم دیگر افراد را با چشم دنبال نمی کنند یا تماس چشمی برقرار نمی کنند. حالت چهره و زبان بدن توسط کودکان مبتلا به اوتیسم نه درک می شود و نه بیان می شود. همچنین ممکن است نتوانند روابط عاطفی و اجتماعی خود را توسعه دهند.
مشکلات گفتاری (تکلم)
بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم به سختی می توانند مهارت های زبانی خود را توسعه دهند و بعید است که شروع به مکالمه کنند. با این حال، برای یک فرد مبتلا به اوتیسم غیرعادی نیست که عباراتی را که در مکالمه می شنود یا در گذشته شنیده است، تکرار کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گفتار درمانی کودکان اوتیسم حتما این مقاله از سایت را مطالعه کنید.
انجام رفتارها یا حرکات تکراری
در کودکان مبتلا به اوتیسم، تمایل به تکرار رفتارها و حرکات کلیشهای مانند تکان دادن دستها یا چرخاندن بدن بهطور واضح دیده میشود. این کودکان در بازیهای تخیلی مشارکت ندارند، اما میتوانند رفتارهای مشاهدهشده را تقلید کنند. بازیهای آنها بیشتر بر پایه تکرار الگوهای آموختهشده است همچنین یادگیری در آنها ناپایدار است و ممکن است مهارتی که یک روز یاد گرفتهاند روز دیگر فراموش میشود.
تمایل به نظم یا وسواس شدید
کودکان مبتلا به اوتیسم غالباً ترجیح می دهند نظم سختی را در مورد خود رعایت کنند. افراد مبتلا به اختلال اوتیسم اغلب ترجیح میدهند که روالهای معمول بهشدت رعایت شود. برای مثال سرو کردن یک وعده غذایی با ۵ دقیقه تاخیر میتواند باعث عصبانیت آن ها شود. جسمی که از محل معمول خود برداشته می شود می تواند بسیار ناراحت کننده باشد و باعث واکنشی شود که تنها زمانی متوقف می گردد که جسم به مکان معمولی خود منتقل شود.
انواع اوتیسم
شدت و علائم اوتیسم در افراد مختلف کاملا متفاوت است به همین دلیل به چند دسته تقسیم میشود و هر فرد میتواند ترکیب متفاوتی از علائم را تجربه کند.
اوتیسم با عملکرد بالا (High-Functioning Autism)
این نوع اوتیسم به افرادی اطلاق میشود که علائم اوتیسم دارند، اما تواناییهای شناختی و زبانی آنها در سطح نسبتاً بالایی است. این افراد با مشکلاتی در تعاملات اجتماعی و ارتباطات غیرکلامی روبرو هستند، اما به طور کلی میتوانند در زندگی روزمره و تحصیلی عملکرد خوبی داشته باشند.
سندرم آسپرگر (Asperger’s Syndrome)
سندرم آسپرگر نوعی از اوتیسم است که افراد مبتلا به آن مهارتهای زبانی و شناختی تقریباً عادی دارند، اما در تعاملات اجتماعی و درک نشانههای اجتماعی مشکل دارند. این افراد علایق محدود و رفتارهای تکراری دارند و اغلب در درک احساسات دیگران و بیان احساسات خود دچار مشکل هستند.
اوتیسم با عملکرد پایین (Low-Functioning Autism)
این نوع اوتیسم به افرادی اطلاق میشود که مشکلات شدیدی در مهارتهای اجتماعی، ارتباطی، و رفتاری دارند. این افراد ممکن است نیاز به حمایتهای ویژه در زندگی روزمره خود داشته باشند و ممکن است مشکلات شدیدی در زبان، یادگیری، و ارتباطات غیرکلامی داشته باشند.
اوتیسم غیرمعمول (Atypical Autism) یا PDD-NOS
این نوع اوتیسم به افرادی اطلاق میشود که برخی از ویژگیهای اوتیسم را دارند، اما بهطور کامل با معیارهای دیگر انواع اوتیسم مطابقت ندارند. این افراد برخی از علائم را با شدت کمتر یا در ترکیبی متفاوت خواهند داشت.
اوتیسم رت (Rett Syndrome)
سندرم رت نوعی اختلال ژنتیکی است که در دختران رخ میدهد و معمولاً با کاهش مهارتهای زبانی و حرکتی بعد از یک دوره رشد طبیعی ظاهر میشود. این نوع اوتیسم با ویژگیهای خاصی مانند حرکات تکراری دست، مشکلات شدید ارتباطی و اختلالات حرکتی همراه است.
اختلال فروپاشی کودکی (Childhood Disintegrative Disorder)
این نوع اختلال نادر است و به حالتی اطلاق میشود که کودک پس از یک دوره رشد طبیعی، مهارتهای زبانی، اجتماعی، و حرکتی خود را از دست میدهد. این اختلال معمولاً در سنین بین ۲ تا ۴ سالگی رخ میدهد و باعث فروپاشی شدید در مهارتهای ارتباطی و اجتماعی میشود.
در ویدیو زیر دکتر وحید بیاتی در خصوص اختلال اوتیسم صحبت کردهاند.
توضیحات دکتر بیاتی درمورد اوتیسم
غربالگری اختلال طیف اوتیسم
انجمن اطفال آمریکا توصیه می کند که تمامی کودکان در سنین 18 و 24 ماهگی به منظور تشخیص اتیسم، غربالگری شوند. اما علائم اوتیسم در بعضی کودکان در ۹ ماهگی نیز بروز میکند. اگر شما در مورد روند رشد کودک خود نگران هستید فوراً با روانپزشک اطفال مشورت کنید و سپس از کاردرمانگر مجرب بخواهید تا کودک شما را ارزیابی کند.
اصلاً در این مورد تعلل نکنید چون هنوز مغز کودک در حال رشد است و پنجره امیدی قبل از ۴ یا ۵ سالگی برای کودک شما وجود دارد. در طول این مدت مداخلات زودهنگام می تواند تفاوت شگرفی در کودک شما ایجاد کند تا یاد بگیرد چگونه با دیگران معاشرت کند، همچنین این مداخلات رفتارهای غیر عادی را که آنها را به عنوان کودک اتیسم نشاندار میکند، کاهش می دهد.
بیشتر بخوانید: بهترین سن درمان اوتیسم چه زمانی است؟
بهترین دکتر اوتیسم در اهواز
دکتر وحید بیاتی، از برترین متخصصان کاردرمانی در اهواز، به ویژه در حوزه درمان کودکان مبتلا به اوتیسم است. وی با سالها تجربه و بهرهگیری از روشهای نوین و علمی، به بهبود مهارتهای حرکتی، حسی و شناختی کودکان کمک میکند. همچنین با رویکردها و برنامههای درمانی متناسب با نیازهای هر کودک، در تعامل نزدیک با خانوادهها و ایجاد محیطی دوستانه و حمایتی، در روند بهبودی بسیار کمک خواهد کرد.
کلینیک کاردرمانی دکتر وحید بیاتی، بهترین مرکز کاردرمانی در اهواز است که با داشتن کادری مجرب و به روزترین تکنولوژیها، آماده ارائه انواع خدمات است راههای ارتباطی با این مرکز به شرح زیر است.
| آدرس | شماره تماس |
| اهواز، زیتون کارمندی، خیابان بندر، بین خیابان اصلی زیتون و خیابان زیبا، پلاک ۸۲، مجتمع پزشکی سهراب، طبقه چهارم، واحد ۷ | 09918292254 – 09389414395 |
چهره کودکان اوتیسم
چهره کودکان مبتلا به اوتیسم ویژگی ظاهری مشخص و یکسانی ندارد و نمیتوان این اختلال را از روی ظاهر تشخیص داد اوتیسم یک اختلال عصبی و رشدی است که بیشتر با علائم رفتاری و اجتماعی شناخته میشود. در برخی کودکان ممکن است تماس چشمی کمتر، لبخند محدود یا بیان چهرهای کمتحرک دیده شود که به تفاوتهای ارتباطی و احساسی آنها مربوط است. در مجموع، هر کودک اوتیسمی ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد و چهره مشخصی برای این اختلال وجود ندارد.
سوالات متداول اختلال اوتیسم
به طور معمولی این اختلال در سنین اولیه کودکی، بین ۲ تا ۳ سالگی، تشخیص داده میشود، اما برخی از علائم ممکن است در سنین پایینتر نیز قابل مشاهده باشند. تشخیص زودهنگام میتواند به مداخله و درمان مؤثر کمک کند.
بسیاری از افراد میتوانند زندگی مستقل داشته باشند، اما این بستگی به شدت علائم، تواناییهای فردی آنها و مداخلات زودهنگام دارد. برخی از افرد هستند که به حمایتهای بیشتری در زمینههای مختلف نیاز دارند در حالی که دیگران میتوانند در اشتغالات و زندگی روزمره خود موفقیتآمیز عمل کنند. در واقع آموزش و حمایت مناسب میتواند به افزایش استقلال این افراد کمک کند.
در نهایت….
اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) به طیف وسیعی از شرایط اطلاق میشود که با چالشهایی در مهارتهای اجتماعی، رفتارهای تکراری، گفتار و ارتباطات غیرکلامی مشخص میشود. علائم اولیه این اختلال گاهی از ۹ تا ۱۲ ماهگی قابل تشخیص است. در هر صورت به محض مشاهده علائم غیر طبیعی در کودک خود برای ارزیابی و انجام مداخلات پزشکی و توانبخشی اقدام کنید. توجه داشته باشید که درمان زودهنگام (در یک دوره زمانی طولانی) می تواند مهارت های زبانی و اجتماعی کودک را بهبود بخشند. در حقیقت کیفیت زندگی برای افراد مبتلا به اوتیسم می تواند با افزایش ارتباطات و معنادارتر شدن تجربیات روزانه بهبود یابد.
