آسیب های مغزی در کودکان

آسیب های مغزی در کودکان چگونه است؟ آیا مغز کودک من آسیب دیده است؟ چگونه میتوان آسیب های مغزی را در کودکان تشخیص داد؟ این یکی از سوالات متداول والدین نگرانی است که به وجود آسیب های مغزی در کودکشان مشکوک شده اند. درواقع شیوه درست این است که برای ارزیابی های دقیق به کاردرمانی مراجعه کنید. اما لازم است نشانه ها و همچنین درمان آن را بدانید. بنابراین توجه شما را به ادامه این مقاله از وبسایت دکتر وحید بیاتی جلب میکنیم.

✅ فلج مغزی

منظور از آسیب مغزی کودکان چیست؟

والدین غالبا این سوال و سوالاتی از این دست را در کلینیکهای کاردرمانی از کاردرمانگران می پرسند. آنها می خواهند بدانند که چرا در رشد کودکشان وقفه پیش آمده است؟ یا اینکه چرا کودک آنها نمی تواند همانند سایر کودکان از رشد طبیعی برخودار باشد و مراحل رشدی را با موفقیت پشت سر بگذارد. وقتی کاردرمانگر برای آنها توضیح می دهد که مغز جریان طبیعی رشد کودک را کنترل می کند، آنها بلافاصله می پرسند: “آیا مغز کودک من آسیب دیده است؟”. در پاسخ دادن به این سوال باید خیلی احتیاط به خرج داد. بنابراین کاردرمانگر باید دو نکته را برای والدین با دقت و وسواس زیاد توضیح بدهد:

۱. انواع آسیب مغزی، ۲. واکنش مغز پس از آسیب

انواع آسیب مغزی در کودکان

اگر بخواهیم به ساده ترین شکل ممکن توضیح بدهیم، آسیب مغزی به دوشکل وجود دارد:

در نوع اول ساختار بخشی از مغز آسیب می بیند به شکلی که آن آسیب در تصاویر ام آر آی یا سی تی اسکن قابل رویت است. معمولا برای کودکی که مغز او به این شکل آسیب دیده است، تشخیص فلج مغزی مطرح گشته و بسته به ناحیه آسیب دیده و میزان ضایعه وارده، انواع فلج مغزی با علائم گوناگون حرکتی در کودک ظاهر می شود.
در نوع دوم آسیب مغزی، ارتباطات بین سلولهای عصبی (سیناپس ها)، مدار بندی آنها و نیز تعداد این سلولها دستخوش تغییر می شود به شکلی که این تغییرات فراساختاری در تصاویر ام آر آی یا سی تی اسکن قابل رویت نیستند. معمولا برای این دسته از کودکانیکه به این شکل فرایند رشدی آنها دچار وقفه شده است، تشخیص تاخیر رشدی و یا اختلال عصبی-رشدی مطرح می گردد.

تشخیص این دسته بندی به عهده کاردرمانگران و متخصصان در این حوزه است و شاید تفکیک آن برای والدین دشوار باشد. همچنین برای مشخص شدن این موضوع نیاز به انجام آزمایش هایی نظیر ام آر آی یا سی تی اسکن وجود دارد.

✅ رابطه میان فلج مغزی و اوتیسم

مغز انسان ویژگی خاصی دارد که در طی آن سلولهای عصبی قادر خواهند بود در واکنش به تمرینات، فعالیتهای درمانی، حرکات درمانی، بازیها، تحریکات حسی، ماساژ های خاص که در کلینیک های کاردرمانی انجام می شود، با یکدیگر ارتباطات عصبی جدید برقرار کرده و مدارهای جدیدی جهت انجام فعالیتهای رشدی کودک تشکیل بدهند. حتی زمانی که آسیب در ساختار مغز باشد، سلولهای عصبی نواحی اطراف ناحیه آسیب دیده در واکنش به فعالیتهای کلینیکی با یکدیگر ارتباطات عصبی جدید برقرار کرده تا عملکرد ناحیه آسیب دیده را به عهده بگیرند. در این مورد داروهای خاصی نیز تجویز می شود که تمرینات درمانی تاثیر آنها را صد چندان می کند. اما “مداخله زودهنگام” عامل مهمی است که در پیشرفت رشدی کودکان مبتلا نقش مهم و تاثیر گذاری دارد.

واکنش مغز پس از آسیب در کودکان چگونه است؟

علائم آسیب های مغزی در کودکان

برخی از نشانه ها در کودکان ممکن است نمایانگر آسیب های مغزی باشد. به همین دلیل لازم است والدین از آن ها آگاهی داشته و در صورت تداوم یک یا چند مورد از این نشانه ها سریعا برای راهکارهای تشخیصی و درمانی لازم اقدام کنند. از جمله این علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

سردرد
حساسیت به نور
حساسیت به صدا
حالت تهوع یا استفراغ
احساس خستگی یا خواب آلودگی
سرگیجه
از دست دادن تعادل یا مشکل در راه رفتن
صدای زنگ در گوش
اختلالات بینایی نظیر تاری دید
بی حسی یا گزگز در اندام های مختلف بدن
از دست دادن هوشیاری
علائم شناختی
احساس گیجی
پردازش آهسته و واکنش های کمتر از حد معمول نسبت به محرک های حسی اطراف
مشکلات حافظه
مشکلات تمرکز
عدم پیشرفت لازم نسبت به همسالان
علائم عاطفی
تحریک پذیری یا بی قراری
احساسات بیشتر از حد معمول
عدم علاقه یا انگیزه به چیزهای عادی
بی صبری
جسور تر از حد معمول
طغیان گری
عدم تحمل در انجام کارهای روزمره و پذیرش آن
علائم خواب و یا تغییر در الگوی خواب
اختلالات گفتاری

در مواردی ممکن است علائمی از جمله تشنج هم دیده شود و علائم آسیب های مغزی در قالب اختلالات جسمی نمایان شود، مانند تغییرات در مردمک چشم. آسیب های مغزی در کودکان ممکن است وجود داشته باشد و یا به وجود بیاید. چیزی که لازم است بدانید این است که علائم در همه کودکان مشترک نیست و ممکن است همه این علائم به صورت همزمان بروز پیدا نکنند.

✅ تمرینات حرکتی فلج مغزی

تشخیص آسیب های مغزی در کودکان

آسیب های مغزی ناشی از ضربه در کودکان چگونه تشخیص داده می شود؟ بعد از آنکه والدین به نشانه ها و علائم اختلالات مغزی در کودکشان مشکوک شدند، لازم است اقدامات تشخیصی توسط متخصص پیگیری شود. پزشک کودک شما اطلاعاتی در مورد سابقه آسیب و علائم از شما می پرسد. بسته به شدت آسیب، کودک شما ممکن است مورد ارزیابی فیزیکی و عصبی قرار بگیرد. پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب اطفال، حافظه، تفکر، خلق و خو، رفتار، بینایی و تمرکز کودک را خواهد سنجید. همچنین تعادل، هماهنگی، قدرت عضلانی، رفلکس ها و احساسات کودک نیز آزمایش می شود.

در مواردی، ممکن است برای کمک به ارزیابی شدت، MRI یا سی تی اسکن مورد نیاز باشد. ارزیابی های لازم برای شناخت اختلالات مغزی در کودکان بسته به شرایط آن ها متفاوت خواهد بود. همچنین ممکن است علاوه بر ارجاع به کاردرمانی، به متخصص ارتوپدی اطفال، گفتاردرمانی، فیزیوتراپی و مراکز درمانی دیگر در فرآیند تشخیص و درمان ارجاع داده شوید.

درمان در آسیب های مغزی کودکان به چه شکل است؟

درمان در این زمینه ممکن است کمی طولانی باشد. از آن جهت که درمان اولیه آسیب مغزی ناشی از ضربه، استراحت است. اما همزمان اقدامات لازم برای از سرگیری فعالیتهای روزمره و مداخلات زودهنگام کاردرمانی، موثر ترین نقش را در این زمینه خواهد داشت. کاردرمانی بر بهبود مهارت های مربوط به بینایی، هماهنگی، حل مسئله و پردازش ذهنی تمرکز دارد. همچنین اختلالات کودکان را مدیریت و به مرور زمان در کاهش آن موثر خواهد بود.

آیا آسیب های مغزی کودکان به طور کامل درمان می شود؟

آسیب های مغزی ممکن است در کودکان به طور کامل درمان نشود. اما می توان برای جلوگیری از عوارض بعدی این علائم را کنترل کرد. بنابراین والدین بعد از پیگیری های درمان می توانند انتظار داشته باشند مزایای زیر حاصل شود. البته این مورد برای همه کودکان صدق نمی کند و کاردرمانگر بعد از انجام ارزیابی های بالینی درباره این موارد اظهار نظر خواهد کرد:

بازگشت به فعالیت های روزمره
بازگشت به مدرسه
کنترل مشکلات توجه یا تمرکز
بازیابی عاطفی
مدیریت درد و ناراحتی های جسمی

✅ معاینه لگن در کودکان فلج مغزی

سخن آخر

آسیب های مغزی در کودکان یکی از جمله مواردی است که لازم است کنترل و درمان شود. بنابراین والدین لازم است به محض مشاهده علائم برای بررسی های بیشتر کودک، به مرکز کاردرمانی مراجعه کنند. اختلالات مغزی در کودکان همچنین در برخی موارد توسط مربیان آموزشی و در مدرسه شناسایی می شود. همچنین انواع مختلفی دارد. یک کاردرمانگر باتجربه در این زمینه به والدین اطلاعات کافی می دهد. مرکز کاردرمانی دکتر وحید بیاتی با سال ها تجربه در این زمینه و کادر متخصص مفتخر است در این سال ها به کودکان زیادی در این زمینه یاری رسانده است.